Dec 12 2009

Redhatda (RedHat base linuxlarda) proqram yükləməyin qaydası

Ümumiyyətlə desək, linuxda proqram (paket) yükləməyin 3 ən geniş yayılmış qaydası, yolu var.

  1. Linuxun təqdim etdiyi utility ilə proqram birbaşa internetdən yüklənilir
  2. RedHat və ya Debian paketlər ilə proqram yüklənir
  3. Proqram source koddan yüklənir

Bundan başqa metodlarda qarşınıza çıxa bilər (məsələn .sh ilə bitən proqramı yükləmək, .py ilə bitən proqramı yükləmək və s). Amma bu 3 metod ən geniş yayılmış metodlardır. İndi bir – bir ətraflı şəkildə bu metodlara baxaq.

  1. Red Hatda bu yum komandası vasitəsi ilə yerinə yetirilir. yum bizə çox imkanlar təqdim edir. man yum daxil etməklə, yum komandasının manualinə baxa bilərsiz. yum ilə proqramı install edəndə, yum install ad daxil etmək lazımdır. Bu metod çox rahat və asan metoddur. Çatışmayan cəhəti internetinizin sürəti zəif olsa, bu metodla böyük paketləri yükləmək çətin olacaq (vaxt çox gedəcək). Məsələn, yum vasitəsi ilə mysql i yükləyək.

    [root@S2104 ~]# yum install mysql-server
Loading "kernel-module" plugin
Setting up Install Process
Setting up repositories
sl-base                   100% |=========================| 1.1 kB    00:00
sl-errata                 100% |=========================|  951 B    00:00
adobe-linux-i386          100% |=========================|  951 B    00:00
Reading repository metadata in from local files
Parsing package install arguments
Resolving Dependencies
--> Populating transaction set with selected packages. Please wait.
---> Package mysql-server.i386 0:4.1.22-2.el4.sl set to be updated
--> Running transaction check
Beginning Kernel Module Plugin
Finished Kernel Module Plugin
 
Dependencies Resolved
 
=============================================================================
 Package                 Arch       Version          Repository        Size
=============================================================================
Installing:
 mysql-server            i386       4.1.22-2.el4.sl  sl-base           9.9 M
 
Transaction Summary
=============================================================================
Install      1 Package(s)
Update       0 Package(s)
Remove       0 Package(s)
Total download size: 9.9 M
Is this ok [y/N]: y
Downloading Packages:
(1/1): mysql-server-4.1.2 100% |=========================| 9.9 MB    00:16
Running Transaction Test
Finished Transaction Test
Transaction Test Succeeded
Running Transaction
  Installing: mysql-server                 ######################### [1/1]
 
Installed: mysql-server.i386 0:4.1.22-2.el4.sl
Complete!
[root@S2104 ~]#

    bu qədər sadə, birdənə yum install mysql-server daxil etdik. Və birdə Is this ok [y/N]: sualına y daxil etməklə, cavab vermək lazımdır. Əgər bu suala əvvəlcədən yes cavab vermək istəyirsinizsə, onda yum -y install mysql-server komandasını, yəni -y əlavəsini daxil etməlisiniz.
    yum vasitəsi ilə proqramı (paketi) silmək üçün yum remove ad daxil etmək lazımdır. mysql-server yum vasitəsi ilə silək.

    [root@S2104 ~]# yum remove mysql-server
Loading "kernel-module" plugin
Setting up Remove Process
Resolving Dependencies
--> Populating transaction set with selected packages. Please wait.
---> Package mysql-server.i386 0:4.1.22-2.el4.sl set to be erased
--> Running transaction check
Beginning Kernel Module Plugin
Finished Kernel Module Plugin
 
Dependencies Resolved
 
=============================================================================
 Package                 Arch       Version          Repository        Size
=============================================================================
Removing:
 mysql-server            i386       4.1.22-2.el4.sl  installed          21 M
 
Transaction Summary
=============================================================================
Install      0 Package(s)
Update       0 Package(s)
Remove       1 Package(s)
Total download size: 0
Is this ok [y/N]: y
Downloading Packages:
Running Transaction Test
Finished Transaction Test
Transaction Test Succeeded
Running Transaction
  Removing  : mysql-server                 ######################### [1/1]
 
Removed: mysql-server.i386 0:4.1.22-2.el4.sl
Complete!

    Beləliklə, mysql-serveri silmiş olduq.

  2. Red Hatda (Red Hat əsaslı Linuxlarda, Suseda) proqramlar paketlər şəklində yüklənir. Bu paketlərə isə rpm (RedHat Packet Manager) paketlər adlanır. rpm paketlər idarə etmək üçün isə rpm (rpm Package Manager) komandası var. Məsələn sistemdə yüklü olan bütün paketlərə baxmaq üçün rpm -qa daxil etmək lazımdır. -qa əlavəsi, query all (hamısın sorğula) sözündən götürülüb.

    [root@S2104 ~]# rpm -qa
filesystem-2.3.0-1
glib2-2.4.7-1
checkpolicy-1.17.5-1
bash-3.0-19.7
perl-5.8.5-36.el4_6.3
info-4.7-5.el4.2
ash-0.3.8-20
readline-4.3-13
sed-4.1.2-7.el4
python-sqlite-1.1.6-1
policycoreutils-1.18.1-4.13
udev-039-10.22.el4
openldap-2.2.13-12.el4
specspo-9.0.92-3
glib-1.2.10-15
libibumad-1.1.7-1.el4
lrzsz-0.12.20-19
mt-st-0.8-1
pax-3.0-9
rdate-1.4-2
netconfig-0.8.21-1.1
tmpwatch-2.9.1-1
fontconfig-2.2.3-13.el4
irda-utils-0.9.16-3
OpenIPMI-1.4.14-1.4E.20
gettext-0.14.1-13
stunnel-4.05-3
libwvstreams-3.75.0-2
cyrus-sasl-plain-2.1.19-14
nfs-utils-lib-1.0.6-8.z1
mdadm-1.12.0-5
pcmcia-cs-3.2.7-3.5
wvdial-1.54.0-3
cadaver-0.22.1-3
alsa-lib-1.0.6-5.RHEL4

    mysql-serveri rpm vasitəsi ilə yükləyək. Bunun üçün mysql-serverin rpm paketini tapmaq lazımdır. Siz bunu internetdən və ya sizdə olan linuxun dvdisindən tapa bilərsiz. İnternetdərpmfind.net kimi saytlardan lazım olan rpmi asanlıqla tapmaq olur.
    rpm paketi yükləmək üçün rpm -i paketin_adı yazmaq lazımdır. Əgər paket install olanda nə baş verdiyin görmək istəyirsiniszə, onda -v əlavəsin etmək lazımdır. Və əgər siz install gedəndə, proqresində getdiyinə baxmaq istəyirsiniszə, onda -h əlavəsindəndə istifadə etmək lazımdır. 3 əlavəni isə birlikdə rpm -ihvşəklində yaza bilərsiz. Yəni

    [root@S2104 ~]# rpm -ivh mysql-server-4.1.22-2.el4.sl.i386.rpm
warning: mysql-server-4.1.22-2.el4.sl.i386.rpm: V3 DSA signature: NOKEY, key ID 82fd17b2
Preparing...                ########################################### [100%]
   1:mysql-server           ########################################### [100%]

    rpm vasitəsi ilə paketi silmək üçün isə rpm -e əlavəsindən istifadə etmək lazımdır. Yəni:

    [root@S2104 ~]# rpm -e mysql-server-4.1.22-2.el4.sl
[root@S2104 ~]#

    Gördüyünüz kimi ikinci metodda kifayət qədər rahat və asan metoddur. Hətta bu metodlarla proqram yükləmək windowsda proqram yükləməkdən də asandır :)

  3. Bu metodla isə proqramı source koddan yükləmək lazımdır. Bu biraz çətin metoddur.

    • Yükləmək istədiyiniz proqramın source kodunu internetdən yükləyin. Bu əsasən bz2 və gz sıxılmış formatlarında olur. bz2 formatında olan faylın həcmi daha kiçik olur. Məsələn php-ni source koddan yükləyək.
    • Sıxılmış faylı açın. bz2 formatl; faylı bunzip2 komandası ilə açmaq olur.

      [root@S2104 ~]# bunzip2 php-5.2.11.tar.bz2
[root@S2104 ~]#
    • Faylı arxivdən çıxarın.

      [root@S2104 ~]# tar -xvf php-5.2.11.tar
php-5.2.11/
php-5.2.11/ext/
php-5.2.11/ext/gd/
php-5.2.11/ext/gd/gd.c
php-5.2.11/ext/gd/gd_ctx.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdtables.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_gd2.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_png.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/pngtogd2.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gddemo.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/xbm.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd2topng.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/README
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdparttopng.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_topal.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdcache.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdcache.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/pngtogd.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdtest.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/testac.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd2time.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdhelpers.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdhelpers.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdkanji.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_arc_f_buggy.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_gd.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_io.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_io.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_ss.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdxpm.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdft.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_io_dp.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_io_ss.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/jisx0208.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/wbmp.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/wbmp.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd2copypal.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_io_file.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdfontmb.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdfontmb.h
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_jpeg.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gd_gif_in.c
php-5.2.11/ext/gd/libgd/gdtestft.c
    • Müvafiq qovluğa keçin. İndiki halda

      [root@S2104 ~]# cd php-5.2.11
[root@S2104 php-5.2.11]#
    • ./configure daxil edin. (Source koddan proqram yükləyəndə README ləri oxumaq lazımdır. Orda proqramı necə yükləməyin qaydası yazılır)

      [root@S2104 php-5.2.11]# ./configure
creating cache ./config.cache       
checking for Cygwin environment... no
checking for mingw32 environment... no
checking for egrep... grep -E         
checking for a sed that does not truncate output... /bin/sed
checking host system type... i686-pc-linux-gnu              
checking target system type... i686-pc-linux-gnu            
checking for gcc... gcc                                     
checking whether the C compiler (gcc  ) works... yes        
checking whether the C compiler (gcc  ) is a cross-compiler... no
checking whether we are using GNU C... yes                       
checking whether gcc accepts -g... yes                           
checking how to run the C preprocessor... gcc -E                 
checking for icc... no                                           
checking for suncc... no                                         
checking whether gcc and cc understand -c and -o together... yes 
checking how to run the C preprocessor... gcc -E                 
checking for AIX... no                                           
checking whether ln -s works... yes                              
checking for system library directory... lib                     
checking whether to enable runpaths... yes                       
checking if compiler supports -R... no                           
checking if compiler supports -Wl,-rpath,... yes                 
...
+--------------------------------------------------------------------+
|                        *** WARNING ***                             |
|                                                                    |
| You will be compiling the CGI version of PHP without any           |
| redirection checking.  By putting this cgi binary somewhere in     |
| your web space, users may be able to circumvent existing .htaccess |
| security by loading files directly through the parser.  See        |
| http://www.php.net/manual/security.php for more details.           |
+--------------------------------------------------------------------+
| License:                                                           |
| This software is subject to the PHP License, available in this     |
| distribution in the file LICENSE.  By continuing this installation |
| process, you are bound by the terms of this license agreement.     |
| If you do not agree with the terms of this license, you must abort |
| the installation process at this point.                            |
+--------------------------------------------------------------------+
 
Thank you for using PHP.
    • make komandasın daxil edin.

      [root@S2104 php-5.2.11]# make
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/php_date.c -o ext/date/php_date.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/astro.c -o ext/date/lib/astro.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/dow.c -o ext/date/lib/dow.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/parse_date.c -o ext/date/lib/parse_date.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/parse_tz.c -o ext/date/lib/parse_tz.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/timelib.c -o ext/date/lib/timelib.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/tm2unixtime.c -o ext/date/lib/tm2unixtime.lo
/bin/sh /root/php-5.2.11/libtool --silent --preserve-dup-deps --mode=compile gcc -Iext/date/lib -Iext/date/ -I/root/php-5.2.11/ext/date/ -DPHP_ATOM_INC -I/root/php-5.2.11/include -I/root/php-5.2.11/main -I/root/php-5.2.11 -I/root/php-5.2.11/ext/date/lib -I/usr/include/libxml2 -I/root/php-5.2.11/TSRM -I/root/php-5.2.11/Zend    -I/usr/include -g -O2  -c /root/php-5.2.11/ext/date/lib/unixtime2tm.c -o ext/date/lib/unixtime2tm.lo
    • Son olaraq make install komandasını daxil edin.

      [root@S2104 php-5.2.11]# make install
Installing PHP SAPI module:       cgi
Installing PHP CGI binary: /usr/local/bin/
Installing PHP CLI binary:        /usr/local/bin/
Installing PHP CLI man page:      /usr/local/man/man1/
Installing build environment:     /usr/local/lib/php/build/
Installing header files:          /usr/local/include/php/

    Qeyd: Sonuncu metodun çətinliyi, bu ardıcılığı etməkdə deyil. Sonuncu metodda çətinlik səhvlər (errorlar) çox çıxa bilər, o adamı biraz yorur. :)

Ümid edirəm ki, faydalı oldu.

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (0)

categories

Dec 02 2009

Linuxda fayl axtarmaq – locate

Linuxda lazım olan faylı axtarmaq üçün find və locate komandalarından istifadə edilir. locate komandası ada görə faylı tapır. locate komandası ilə faylı tapmaq üçün ilk əvvəl bazanı update etmək lazımdır. Bunun üçün updatedb komandası istifadə edilir. updated komandasın daxil etməsəz, onda belə bir səhv ekrana çıxacaq.

ali@ali-laptop:~$ locate
warning: locate: could not open database: /var/lib/slocate/slocate.db: No such file or directory
warning: You need to run the 'updatedb' command (as root) to create the database.
Please have a look at /etc/updatedb.conf to enable the daily cron job.

Ona görə ilk əvvəl, updatedb komandasın daxil edək. updatedb komandası baza yaradır, əgər baza varsa onu yeniləyir. Əsasən cron vasitəsi ilə hər gün baza yenilənir. updatedb komandasın root (və ya icazə verilən sudo ) istifadəçisi daxil edə bilər.
Adi istifadəçi daxil edəndə aşağıdakı səhv çıxacaq.

ali@ali-laptop:~$ updatedb
updatedb: can not open a temporary file for `/var/lib/mlocate/mlocate.db'

sudo ilə komandanı daxil edək.

ali@ali-laptop:~$ sudo updatedb
[sudo] password for ali:

İndi isə locate ilə lazım olan faylı axtaraq. Məsələn bizə jdk- nın hara install olunduğuna baxmaq istəyirik, onda locate jdk yazsaq, jdk adı harda var onu tapıb ekrana çıxaracaq.

ali@ali-laptop:~$ locate jdk | less
/etc/java-6-openjdk
/etc/java-6-openjdk/accessibility.properties
/etc/java-6-openjdk/calendars.properties
/etc/java-6-openjdk/content-types.properties
/etc/java-6-openjdk/flavormap.properties
/etc/java-6-openjdk/fontconfig.bfc
/etc/java-6-openjdk/fontconfig.properties
/etc/java-6-openjdk/images
/etc/java-6-openjdk/jvm.cfg
/etc/java-6-openjdk/logging.properties
/etc/java-6-openjdk/management
/etc/java-6-openjdk/net.properties
/etc/java-6-openjdk/psfont.properties.ja
/etc/java-6-openjdk/psfontj2d.properties
/etc/java-6-openjdk/security
/etc/java-6-openjdk/sound.properties
/etc/java-6-openjdk/swing.properties
/etc/java-6-openjdk/images/cursors
/etc/java-6-openjdk/images/cursors/cursors.properties
/etc/java-6-openjdk/management/jmxremote.access
/etc/java-6-openjdk/management/jmxremote.password
/etc/java-6-openjdk/management/management.properties
/etc/java-6-openjdk/management/snmp.acl
/etc/java-6-openjdk/security/java.policy
/etc/java-6-openjdk/security/java.security
/home/ali/jdk1.6.0_16
/home/ali/.nbi/product-cache/jdk
/home/ali/.nbi/product-cache/jdk/1.6.0.16.1
/home/ali/.nbi/product-cache/jdk/1.6.0.16.1/installed-files.xml.gz
/home/ali/Downloads/jdk-6u16-nb-6_7_1-linux-ml.sh
/home/ali/SUNWappserver/imq/var/jdk.env
/home/ali/jdk1.6.0_16/COPYRIGHT
/home/ali/jdk1.6.0_16/LICENSE
/home/ali/jdk1.6.0_16/README.html
/home/ali/jdk1.6.0_16/README_ja.html
/home/ali/jdk1.6.0_16/README_zh_CN.html
/home/ali/jdk1.6.0_16/THIRDPARTYLICENSEREADME.txt
/home/ali/jdk1.6.0_16/bin
/home/ali/jdk1.6.0_16/db
/home/ali/jdk1.6.0_16/demo
/home/ali/jdk1.6.0_16/include
/home/ali/jdk1.6.0_16/jre
/home/ali/jdk1.6.0_16/lib
/home/ali/jdk1.6.0_16/man
/home/ali/jdk1.6.0_16/register.html
/home/ali/jdk1.6.0_16/register_ja.html

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (0)

categories

Dec 01 2009

touch, cat, echo

Boş fayl yaratmaq istəyiriksə onda touch komandasından istifadə edirik.

[ali@alihost ders]$ touch fayl
 
[ali@alihost ders]$ ls -l
 
total 0
 
-rw-rw-r--. 1 ali ali 0 2009-09-10 22:07 fayl

Burdan görürük ki, faylın ölçüsü 0-dır, yəni boş fayldır. Bir neçə fayl eyni zamanda yaratmaq istəyiriksə, onda touch komandasını daxil edir, onun ardınca isə istədiyimiz sayda fayl adın boşluqla daxil edirik. Yəni

[ali@alihost ders]$ touch fayl1 fayl2 fayl3 fayl4
 
[ali@alihost ders]$ ls
 
fayl fayl1 fayl2 fayl3 fayl4

cat- Faylın tərkibinə (içinə) baxmaq üçün istifadə edilir. cat boş daxil etsəniz, onda sizin terminalda yazdığınız yazı input (yəni giriş) olaraq götürələcək və sonra output olaraq terminala veriləcək.

[ali@alihost ders]$ cat
 
Burda mən catı boş daxil etdim. İndi nə yazsam terminalda yenidən görsənəcək, bunu saxlamaq üçün CTRL+C istifadə et
 
Burda mən catı boş daxil etdim. İndi nə yazsam terminalda yenidən görsənəcək, bunu saxlamaq üçün CTRL+C istifadə et
 
^C
 
[ali@alihost ders]$

echo komandası ilə biz öz yazımızı ekrana verə bilərik. echo komandasının geniş istifadəsinə gələcək dərslərimizdə baxacayıq.

[ali@alihost ders]$ echo "Salam, echo komandası daxil etdim"
 
Salam, echo komandası daxil etdim

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (1)

categories

Dec 01 2009

Linuxda faylları silməyin qaydası – rm komandası

rm – faylları silmək üçün bu komandadan istifadə olunur. Tutaq ki, dərs qovluğundakı text.txt faylını silmək istəyirik. Onda rm text.txt əmrini yazırıq

[ali@alihost ders]$ ls
hell.rb iki link new.sh run.py text.txt
[ali@alihost ders]$ rm text.txt
[ali@alihost ders]$ ls
hell.rb iki link new.sh run.py

Əgər faylı silərkən silinmə proseduruna baxmaq istəyirsinizsə, onda -v optionsdan istitfadə edin. Yəni rm -v yazsaz nəyi sildiyinizi görəcəksiniz. Məsələn:

[ali@alihost ders]$ rm -v file
removed `file`

Ümumiyyətlə, -v verbose deməkdir. Bu options çox komandada var. Və etdiyinizi görmək istəyirsinizsə, onda -v optionsdan istifadə edin.

rm faylın_adı yazdıqda faylı silə bilirik. Amma belə qovluğu silmək olmaz.

[ali@alihost ders]$ rm qovluq
 
rm: cannot remove `qovluq': Is a directory

Qovluq əgər boşdursa, onu rmdir komandası ilə silmək olar.

[ali@alihost ders]$ rmdir -v qovluq/
 
rmdir: removing directory, `qovluq/'

Lakin qovluğun içində nəsə varsa, onda onu rmdir ilə silmək olmaz. Onda onu rm -r istifadə etmək lazımdır. -r recursive deməkdir. Yəni recursive olaraq qovluğu və qovluğun içindəkiləri silir.

[ali@alihost ders]$ mkdir qovluq
 
[ali@alihost ders]$ touch qovluq/file
 
[ali@alihost ders]$ rmdir qovluq/
 
rmdir: failed to remove `qovluq/': Directory not empty
 
[ali@alihost ders]$ rm -r qovluq/
 
[ali@alihost ders]$ ls
 
hell.rb iki link new.sh run.py

-f force sozunun baş hərfi. Əgər fayl yoxdursa, onda heç nə prompt etməyəcək. Və rm -f komandası bizdən faylı silib-silməmək haqqında sorğunu ekrana çıxarmayacaq.

rm -rf Çox təhlükəli komandadır. Faylı zibil qabına göndərmir, birdəfəlik silir.

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (0)

categories

Nov 17 2009

Mysqldə yeni istifadəçi yaratmaq və bazanın bütün hüquqların ona vermək

mysql – ə daxil olmaq üçün istifadəçi adı və parolun bu şəkildə daxil edin. Əgər istifadəçi yaratmamısınızsa, onda root vasitəsi ilə mysql-ə daxil olun

1
2
3
4
5
6
7
8

ali@ali-laptop:~$ sudo mysql -u root -p
Enter password:
Welcome to the MySQL monitor.  Commands end with ; or \g.
Your MySQL connection id is 38
Server version: 5.1.37-1ubuntu5 (Ubuntu)
 
Type 'help;' or '\h' for help. Type '\c' to clear the current input statement.
mysql >

Yeni bir baza yaradaq. Bazanın adı blog olsun.

1
2

mysql> create database blog;
Query OK, 1 row affected (0.02 sec)

bu bazadan istifadə etmək üçün yeni istifadəçi yaradaq.(root ilə təbii bazadan istifadə edə bilərsiz, amma təhlükəsizlik üçün yeni istifadəçi yaratmaq lazımdır) Bu istifadəçinin adı bloger olsun. Bunun üçün create user komandasından istifadə etmək lazımdır. Ardınca İdentified by komandası ilə userin parolun daxil etmək lazımdır.

1
2

mysql> create user 'blogger'@'localhost' Identified by 'B!l0g10';
Query OK, 0 rows affected (0.02 sec)

Indi isə yaratdığımız bloq istifadə etmək üçün bütün hüquqları blogger istifadəçisinə verək. Ondan ötrü isə Grant Privileges komandasından istifadə olunur. Bundan əvvəl isə biz hansı bazadan istifadə etdiyimizi bildirmək üçün use komandasından istifadə etməliyik. Yəni belə:

1
2
3
4

mysql> use blog;
Database changed
mysql> grant all privileges on *.* to 'blogger'@'localhost';
Query OK, 0 rows affected (0.00 sec)

Beləliklə biz baza yaratdıq, sonra bu bazanı istifadə etmək üçün bir istifadəçi və bazanın bütün hüquqların bu istifadəçiyə verdik.

categories Linux, SQL | Ali | comments Şərhlər (0)

categories ,

Nov 17 2009

Milli Grid Infrastrukturu

GRİD küllü miqdarda reqional və milli şəbəkələrin birləşdirilməsini nəzərdə tutan və beləliklə geniş istifadəçi dairəsi üçün açıq olan universal hesablama mənbəyidir.Aktual məsələlərin həllində kompyuterdən istifadə artıq çoxdandırkı bəşəriyyətin təbii mühitinə çevrilmişdir. Müasir hesablama sistemləri mürəkkəb elmi, texniki problemlərin modelləşdirilməsində, tibbi diaqnostikada, sənaye avadanlıqlarinin idarə edilməsində, hava proqnozunda və çoxlu sayda digər məsələlərin həllində geniş istifadə olunur. Bütün bunlara baxmayaraq kompyuter texnikasından istifadə intensivliyi və effektivliliyi hələ indiyə qədər arzuolunmaz dərəcədə kiçikdir. Hesablama mənbələrindən istifadənin məhdudluğu səbəbləri çoxdur. Bura həm istifadəçilərin müvafiq bilik səviyyəsinin həm də güclü kompyuter texnikasınin alınmasına tələb olunan lazımı vəsaitin olmamasını aid etmək olar. Bu səbəbdən praktiki olaraq kompyuterlərin yarandığı anından çoxlu sayda hesablama mənbələrinin birləşdirilməsi məsələsi ortaya qoyulmuşdur. Bu növ birləşmənin meydana gəlməsi üçün real imkan son zamanlarda yaranmışdır və bu isə öz növbəsində kompyuter arxitekturasının inkişafına, aramsız səmərəliliyin artmasına, kommunikasiya ötürücülük mühitinin yaxşılaşmasına və yeni proqram texnologiyalarının yaradılmasına təkan vermişdir.
Kompyuter hesablamalarınin texnologiyasının müasir vəziyyəti elektroenergetikanın 1910 – cu ildəki vəziyyətinə tam analojidir. Elektrik cərəyanı istehsal edən avadanlığın olmasına baxmayaraq hər bir istehlakçı öz xüsusi generatorunu gurmalı idi. Elektrik cərəyanının özü yox, generatorları birləşdirən və elektrik cərəyanını uzaq məsafələrə ötürən elektrik şəbəkələrinin yaranması ingilabı bir addım oldu. Nəticədə elektrik enerji mənbələrinə universal girişi təmin edən və bütün istehlakcəlar üçün münasib olan üsul işlənib hazırlandı. Elektroenergetikaya analoji olarag, GRİD – şəbəkə hesablama termini avadanlıq və proqram təminatını birləşdirən, hesablama mənbələrinə etibarlı, uzlaşdırılmış və ucuz girişi təmin edən infrastrukturu təsvir etmək üşün istifadə olunur.
Avropanın Enabling Grid for E – Science in Europe (EGEE) layihəsinin məqsədi mövcud milli, regional və tematik islərinin GRİD çərçivəsində vahid infrastrukturda birləşdirilməsi və dəstəkləməsidir. Layihənin prespektiv məqsədi elmin ən müxtəlif sahələrinin GRİD mühitinə cəlb edilməsi və gələcəkdə sənaye sahələrinin də bu mühitə daxil edilməsidir. Hal – hazırda EGEE çərçivəsində yüksək enerjilər fizikası sahəsində aktiv islər aparılır və bioinformatika sahəsində işlərin aparilmasına başlanıb. EGEE layihəsinin iştirakçılarının fikirincə bu elmi istiqamətlər hesablama və araşdımalarını aparan alimlərə öz resurslarından istifadə etməyə imkan verən GRİD mühitinin həm də komersiya strukturlarının da bu mühitdən istifadə etməyinə imkan yarada biləcək və gələcəkdə ümumdünya GRİD mühitinə çevriləsinə zəmin yaradacaq. Hal – hazırda GRİD – texnologiyalarının tətbiqinə ehtiyacı olan qurumlardan dövlət təşkilatlarını (dövlət qulluqçuları, ekspertlər və elmi işçiləri), milli təhlükəsizlik məsələləri ilə məşğul olan qurumları, uzunmüddətli planlaşdirma və tətqiqatlar sahəsində çalışan təşkilatları göstərmək olar. Müxtəlif resursların inteqrasiyasının vacibliliyi, aparılan islərin strateji əhəmiyyətliliyi, təqdim edilmiş maraqların müxtəlifliliyi və ayrılan resursların balanslaşdırılması Milli GRİD – şəbəkəsini səciyyələndirən xüsusiyyətlərdəndir
GRİD – in yüksək enerjilər fizikası məsələlərindəki sürətli inkişafı bu sahənin spesifikliyi ilə təyin olunur.Yüksək enerjilər fizikasında çox böyük məlumatlar massivinin emalı tələb olunur və təcrübələrin nəticələrinin təhlilinin minlərlə dünya istifadəçilərinin ixtiyarına vermək imkanı mövcuddur. Yüksək enerjilər fizikası (elementar zərrəciklər fizikası) kompyuter texnologiyalarının əhəmiyyətli inkişafına daima təkan vermişdir. Avropa Nüvə Tətqiqatları Mərkəzində (CERN) yaradılmış Ümumdünya Toru bunun bariz bir nümunəsidir. Təsadüfi deyil ki, dünyada ən böyük Grid layihəsi -WLCG (WorldWide LHC Computing Grid) mərkəzidə CERNdir. 2009 – ci ilin sonlarında CERN Böyük Adron Kollayderinin (LHC – Large Hadrons Collider) işə salınması planlaşdırılır. 34 müxtəlif ölkənin 174 komputer mərkəzi bu layihədə əməkdaşlıq edir. 2009-cu il noyabrın axırlarında artıq CERNdə Böyük Adron Toquşdurucunu (LHC) işə salmağı planlaşdırırlar. Dünyada ən böyük elmi infrastruktura olan LHCdən (Large Hadron Collider) kobud desək ildə 15 Petabayt verilən çıxacaq.Bu verilənləri emal etmək, yadda saxlamaq və analiz etmək lazımdır. WLCG-nin misyonu data storage və analis infrastrukturlarını LHCdən istifadə edəcək yüksək enerjili fizika cəmiyyəti üçün quraşdırmaqdır. LHC detectorlar (ATLAS, ALİCE, CMS, LHCb) vasitəsi ilə toplanılan verilənlər emal və analiz ediləcək. Fiziki təcrübələr zamanı eksperimental məlumatlar 100 Mbayt/san – dən başlayaraq 1 Gbayt/san – a qədər sürətilə yazılaraq dəyişikliliyə məruz qalmadan (“çiy” məlumatlar) CERN – də saxlanılacaq. Dünya universitetlərinin və institututlarının minlərlə fizik – iştirakçılarin coğrafi uzaqlılığı səbəbindən məlumatların bir hissəsinin regional mərkəzlərdə saxlanılması ehtiyacı yaranır. Bu isə CERN – dən əlavə regional mərkəzlərin hesablama gücündən və bu məlumatların saxlanılma vasitələrdən istifadə etməyə imkan verəcək. Beləliklə, məlumatlarin təhlili və emalı üçün, yalnız CERN – də yox bu işlərin aparılmasında iştirak edən bütün təşkilatlarda müvafiq şərait yaradılacaq.
Azərbaycan Respublikası Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutunun (BNTİ, Dubna şəh.) iştrakçı ölkələrindən biridir və CERN – lə Dövlət müqaviləsi bağlamışdir. Bu təşkilatlarda artıq neçə illərdi ki, GRİD – layihəsi sahəsində çiddi və müvəffəqiyyətli işlər aparilir və bu sahədə Azərbaycan üçün ən yüksək səviyyəli ixtisaçılarin hazırlanmasında nadir inkan vardir. Kadrların hazırlanması ilə eyni zamanda Azərbaycanda milli GRİD – seqmentinin yaradılmasi çox vacibdir.
Bu məqsədlə 2008-ci ildə 5 nəfər fizika institutunun əməkdaşı Dubnaya göndərilmiş, 3 nəfər isə CERNə göndərilmişdir. Kadrların hazırlanması 2009-cu ildə də davam etdirilmiş, 2 nəfər CERNə, 1 nəfər isə Dubnaya göndərilmişdir.
2008-ci ilin avqust ayında Azərbaycan CERNdən 300 komputer, 20 storage, 10 switch və s avadanlıqlar almışdır. Komputerlərin hər biri XEON model olub 2.4GHZ sürətə, 2 CPU, 1GB Ram, 80 GB sərt diskə malikdir. Data Storagelər hər biri XEON tipli, 2.4 GHZ sürətə, 4×512 RAM və 22 HDDdən ibarətdir. 22 HDDdən 2 HDD 80 GB, 20 HDD isə 120 GBdır. Bu isə hər bir data storagin 2.5Terabayt yaddaşa malik olduğu deməkdir. Belə olduqda isə 20 data storage birlikdə 50 Terabayt yaddaş sahəsi (disk space) edir. Bundan əlavə 7 ədəd headnode alınmışdır. Hər bir headnode Elonex modeli olub, 2.66 GHZ CPU speed, 4 CPU, 512 GB Ram, 80 GB HDDyə malikdir. Bundan əlavə bir CİSCO switch, bir server (1 TB yaddaş, 24 GB RAM, 8 processor 2.66 GHZ Intel Xeon) alınmış və quraşdırılmışdır. Bu komputerlər arasında lokal şəbəkə yaradılmış, komputerlərər Scientific Linux 4.7 əməliyyat sistemi yüklənmişdir. Dünya gridinə qoşulmaq üçün təbii bizə kanal lazımdır. Avropa Komissiyası tərəfindən maliyyələşən BSI layihəsinin əsas məqsədi Cənubi Qafqaz regionunda tədqiqat-təhsil şəbəkələri arasında beynəlxalq şəbəkə infrastrukturunun qurulmasıdır. BSİ layihəsi çərcivəsində Milli Grid Segmenti üçün 25 mb/s xətt ayrılmışdır.Bildiyimiz kimi aparat təminatını işlədən proqram təminatıdır. WLCG üçün isə bu proqram təminatı ortaqat (middleware) gLitedır. Glite komputerlərin bir çoxuna yüklənmişdir. Hal-hazırda glite proqramının yüklənməsi işləri davam edir. Eyni zamanda SEE-Gridə qoşulmaq üçün yaxın günlərdə bizə sertifikat veriləcəyi gözlənilir. Yaxın müddət ərzində Milli Grid Segmentinin saytının (azgrid.org) açılması planlaşdırırlır.

Azərbaycanda gələcək illər ərzində Milli Grid segmentinin həcminin inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur. Əsas bir mərkəzdən əlavə, digər təşkilatlarda da lokal şəbəkələr quraşdırılaraq və mərkəzi segmentə birləşdiriləcək.

categories CERN, GRID | Ali | comments Şərhlər (0)

categories

Nov 07 2009

ncftp – serverdən bütün faylları yükləmək üçün

Əgər siz serverdən faylları ftp vasitəsi ilə öz komputerinizə yüklüyürsünüzsə və serverdə olan bütün faylları birdən yükləmək istəyirsinizsə onda ncftp sizin köməyinizə gələcək. ncftpget vasitəsi ilə siz remote serverdən bütün faylları öz komputerinizə yükləyə bilərsiniz. Bunun üçün 1-ci ncftpni yükləmək lazımdır.

$ sudo apt-get install ncftp

Ondan sonra isə

ncftpget -u -R -v "istifadəçi_adı" ftp://remote_server_ip (or domain name) locak_qovluq

bu komanda vasitəsi ilə siz remote serverdən bütün faylları öz komputerinizə köçürə bilərsiz. Təbii ncftpput vasitəsi ilə isə siz öz komputerinizdən remote serverə istədiyiniz faylları göndərə bilərsiz.
Yuxarıdakı komandada
-u Istifidaçi adın bildirimək üçündür
-R Remote serverdəki qovluqlarıda köçürsün.
-v nəyi köçürdüyün bizə göstərsin.

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (1)

categories

Nov 06 2009

Deb pakatləri necə install edək

Deb (debian base paketlər) necə install edək? Bunun yolu çox sadədir. dpkg əmri vasitəsi ilə. dpkg -i (-i yəni install) paketin adın daxil edin.

ali@ali-laptop:~/Downloads$ sudo dpkg -i opera_10.01.4682.gcc4.qt3_i386.deb
[sudo] password for ali:
Selecting previously deselected package opera.
(Reading database ... 99453 files and directories currently installed.)
Unpacking opera (from opera_10.01.4682.gcc4.qt3_i386.deb) ...
Setting up opera (10.01.4682.gcc4.qt3) ...
 
Processing triggers for hicolor-icon-theme ...
Processing triggers for man-db ...

Operanı beləliklə öz Kubuntuma yüklədim.

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (0)

categories ,

Nov 06 2009

Ubuntuda .wmv faylları necə oxutmaq olar?

Ubuntuda .wmv faylları oxutmaqda problem varsa, onda bunun həlli çox asandır. 3 addıma .wmv faylları oxuda biləcəksiniz.

  1. /etc/sources.list faylını açın.
    2. sudo vi /etc/apt/sources.list
  2. Bu sətirləri həmin faylın sonuna əlavə edin.

    deb http://mirror.ubuntulinux.nl dapper-seveas all
deb-src http://mirror.ubuntulinux.nl dapper-seveas all
deb http://mirror.ubuntulinux.nl edgy-seveas all
deb-src http://mirror.ubuntulinux.nl edgy-seveas all
  3. w32codecs codecsini install edin 
    sudo apt-get install w32codecs

Beləlikli wmv faylları linuxda oxuda biləcəksiniz.

categories Linux | Ali | comments Şərhlər (0)

Sep 25 2009

Hədəf

“Uğur hədəflərdir, qalan şeylər şərhdir” (Success is goals, all else is commentary)
İngiliscə goal azərbaycanca hədəf, məqsəd, qayə və s. Uğur qazanların hamısı məqsədyönlü olurlar. Sizin hardan gəldiyinizin önəmi yoxdur, önəmli olan hara getdiyinizdir. Bunu isə siz seçirsiniz! İndiyə kimi qazandıqlarınız isə, gələcəkdə qazanacaqlarınızın çox cuzi bir hissəsidir. Hədəf təyin etməklə siz gələcəkdə hara çatmağınızı özünüz seçirsiniz.Yəqin bu məşhur sözü eşitmisiz:”Öz planları olmayanlar, başqalarının planlarına daxildir.”
Hədəflər uzunmüddətli və qısamüddətli olur. Uzunmüddətli hədəflər daha çətin, amma daha çox ruhlandırıcı olur, qısamüddətli hədəflər isə sizi uzunmüddətli hədəflərə aparır.
Əgər hədəfinizi yoxdursa, onda birinci hədəfiniz hədəf təyin etməyi (goal setting) öyrənmək olmalıdır. Hədəf təyin etməkdə bir qabilliyətdir və tezliklə öyrənə bilərsiniz. Bu qaydalar sizə kömək edə bilər.

  1. Hədəflər mütləq yazılı olmalıdır. Yazılı olmayan hədəf arzudan başqa bir şey deyil.
  2. Hədəflər pozitiv olmalıdır.
  3. Hədəfin müəyyən zaman limit olmalıdır.Mən 2009-cu il dekabrın 30na kimi flan şeyə çatıram.
  4. Hədəf indiki zamanda yazılmalıdır. Mən əldə edəcəyəm yox. Mən əldə edirəm.
  5. Özünüzə müraciət edəndə Sən yox, Mən deyin! Mən əldə edirəm!
  6. Real olun! Məsələn əgər gəliriniz ayda 100$ dır. Və siz hədəf təyin edirsiz ki, mən bu aya milyon dollar qazanıram. Belə hədəf reallıqdan uzaqdır və birazda sizi ruhdan salacaq.

Hədəf təyin etmə metodları :
Hədəflərinizi təyin etmək üçün (goal setting ingiliscə) bir sıra metodlar var. Mən ən çox istifadə etdiyim Jim Roh və Brian Tracynin kitablarından öyrəndiyim metodlardır.

  1. Jim Rohnun metodu: 10 il ərzində hara çatmaq istəyirsiniz? Maddi, karyera, sağlamlıq, gəzinti, din, ailə və s.
    • 10 il üçün ən az 50 hədəfinizi yazın.Hədəflərinizi yazarkən yuxarıda yazdığım qaydalara əməl edin.
    • 50 hədəfinizi yazdıqdan sonra onların hər birinin qabağına ilin yazın. 1, 2, 5, 10, 10+ və s neçə il ərzində çatmaq istəyirsiniz?
    • Bunu etdikdən sonra 1 il olanları seçin (yəni bu il üçün olanları).
    • Onlardan 4 ən vacibin seçin.
    • Bu 4 ən vacibi ayrı bir vərəqdə yazın və onun üçün planlarınızı yazın.
  2. Brian Tracynin metodları isə dahə sadədir. Müxtəlif metodları var
    • 30 saniyə ərzində 3 ən vacib hədəfinizi yazın. Birinci metod belədir, bu metoda görə sənə 30 saniyə və ya 30 dəqiqə verməyin fərqi yoxdur. 30 saniyəyə də 3 vacib hədəfi yazacaqsan, 30 dəqiqəqəyədə
    • Bir ədəd spiral blaknot alın. Hər gün səhər-səhər durandan sonra ən az 10 hədəfinizi yazın. Bugün hədəfinizi yazarkən dünən yazdıqlarınıza baxmayın. Və spiral bloknotu həmişə yanızda gəzdirin, vaxtınız olduqca hədəflərinizi gözdən keçirin. İlk günlər görəcəksiniz ki, hər gün hədəfləriniz bir başqadır. Amma müəyyən müddətdən sonra listinizdə bəzi şeylərin sabit qaldığınızı görəcəksiniz. Bunlar sizin əsl hədəflərinizdir.

Bu metodların hansından istifadə etməyin fərqi yoxdur. Əsas odur ki, həmişə bir hədəfiniz olsun, xoşbəxt olun, həyatda layiq olduğunuz mövqeyi tutun. Bir məşhur aforimizdə belə deyilir:”Bir hədəfə çatdığınızda, bu başqa bir hədəfin başlanğıcı olur”. Hədəfinizi təyin etdikdən sonra hər gün ona çatmaq üçün ən az bir şey edin. Əgər qoyduğunuz müddətdə hədəfinizə çatmasaz, onda yenidən bir müddət təyin edin və hədəfinizə çatmağa çalışın.

categories Hədəf | Ali | comments Şərhlər (2)

categories

Alibi3col theme by Themocracy