Zaman, yəni bizim həyatımız. Bizim həyatımızı zaman təşkil edir. Əgər zamanımızı düzgün idarə ediriksə, deməki həyatımız düzgün idarə olunur. Zamanımız hansı məşğuliyyətlərlə keçir? Televizora baxmaq, internetdə gəzmək, msn, boş-boş söhbətlər … Sonra da deyirik ki, vaxtım yoxdur. Vaxt çatmır. Elə özümü deyirəm, vaxtımı düzgün bölüşdürməkdə çətinlik çəkirəm (Bu arada kimdə zaman idarə edilməsi haqqında kitab varsa və ya internetdə link bilirsə mənə də desin). Zamanın idarə edilməsi haqqında maraqlanıram.
1.Zamanı düzgün idarə etmək üçün ilk növbədə bizə kağız və qələm lazımdır. Biz nə etmək istəyiriksə ilk növbədə yazmalıyıq ki, yadımızdan çıxmasın.
2.Etmək istədiklərimizi yazdıqdan sonra onların hansı vacibdir listin əvvəlinə keçirməliyik.
3.Boş vaxtımız sona qalmalıdır.
4.Əgər listə yazmağa bir şey tapa bilmiriksə, onda deməli bizim yetərincə güclü hədəfimiz yoxdur.
5.Listi yanımızda tutmalıyıq.
6. Eyni tipdən olan işlər qruplaşdırılsa, zaman itirilməsi azalacaq. Məsələn, siz 3 nəfər zəng vurmalısız. Bunları dalbadal etsəz daha az vaxt gedəcək.Bir indi birin birazdan həm fikir dağınıqlığı, həm də zamanın daha çox getməsinə səbəb olur.
7. Zaman tələlərindən qorunmalıyıq. Əgər bizdə zamanımızı aparan vərdişlər varsa (məsələn çox TV seyr etmək), tədricən azatmalıyıq.
8.Bir işi görəndə vaxt öldürmək niyyəti ilə yox, işi görmək niyyəti ilə etməliyik.
9.Əyləncə vaxtı əyləncə ilə, dərs vaxtı dərs ilə məşğul olmalıyıq. Məsələn dərs oxuyursan, bir tərəfdə də msn açıqdır.Birdən msnə kimsə gəlir, fikrin qalır ki, o kimdir görən bir baxırsan, birdən kimsə yazır. Dərs qalır bir qıraqda, özündə yorulursan. Odur ki, msndən çıx dərsini oxu, sonra girərsən.
10.Bəzən tanışlara “yox” deməyi bacarmalıyıq. Yəni tutaq ki, sabaha mütləq oxunulası bir dərs var və ya imtahan. Birdən dostun zəng vurur ki ,gəl çıxaq gəzək. Ona yox deyə bilməyi bacarmaq lazımdır.
Unutmayaq, hamıya 24 saat verilib. Əgər 24 saat düzgün istifadə edə bilsək, onda deməli bizdə harasa çata biləcəyik. Bəzən bizim müəllimlər deyir ki, gecə-gündüz oxuyun. Məncə, onlar düzgün demir. Bir şey öyrənmək istəyiriksə, onda gərək dincələkdə. Dincəlməsək, oxuduqlarımızın çoxu yadımızda qalmayacaq. Oxumaq üçün oxumayaq, öyrənmək üçün oxuyaq!

Heç zehninizdə zaman yolçuluğuna çıxdınızmı? Keçmişə,gələcəyə və ya əksinə onlardan indiyə. Yoxsa ancaq bu günü yaşamağı üstün tutursuz? Bilirsizmi əslində bu zaman yolçuluğu elə bu günü yaşamaqdan ötrüdür, amma layiqiylə yaşamaq, doya-doya yaşamaq. Bu günümüzü layiqiylə necə yaşayarıq? İstədiyimiz yerdə, istədiyimiz kimi olmaqla, ünsiyyətlərimizdən ləzzət almaqla.
Xatırladığımız keçmiş, görmək istədiyimiz gələcək, onların gözümüzün önündə canlanacaq xəyalları bizi bu günü doya-doya yaşamaq üçün çalışmağa, özümüzə hədəflər təyin edib onlara çatmağa vadar edəcəkdir. Əlbəttə ki, bunu həqiqətən istəyir və hədəflərmizi gözümüzün önündə görürmüşcəsinə canlı və dolğun xəyal edə biliriksə.Zaman yolçuluğunun 4 istiqaməti var:

1. Birincisi, indidən keçmişə baxın. İllər öncə indiki vaxtı düşünərək harada olmaq istəmişdiz? Nə kimi qabiliyyətlər, nə kimi ünsiyyətlər, nə kimi dərəcələr hədəfləmişdiz? İndi istədiyiniz hədəflərə çatmısızmı? Əgər çatmamısınızsa niyə belə olduğunu düşünün, böyük ehtimalla hədəflərinizə çatmağa mane olan əngəllər hələ də qalmaqda davam edir.Onları tapıb aradan qaldırın.Önümüzdə gələcəyə yolçuluq var, heç bir şey üçün gec deyil. Yox əgər keçmişdə gələcəyə dair heç bir hədəfiniz olmamışsa bilin ki, hal-hazırki vəziyyətinizə səbəb budur.
2. İkincisi, keçmişə indidən baxın. Sizi ən çox sevindirən, xoşbəxt edən şeylər nələr idi? Nələri şövq ilə, coşğu ilə edərdiz? Artıq böyüdüm deməyin, uşaqlığınıza qayıdın. İndi uşaq olsaydız nə edərdiz? Bəlkə bu indi də mümkündür. Mümkünsə edin. Üzərinizdən həyatın stresini atacaq və ehtimal ki, orjinal fikirlər edinəcədsiz.
3. Üçüncüsü, indiyə gələcədən baxın. Çox şeylər var ki, gələcəkdə kaş bunları vaxtında edərdim deyəcəkiniz.Gələcəkdən indiyə baxmaqla bunları indidən görə bilərsiz və onları indi edərək gələcəyin mümkün peşmançılıqlarına indidən son qoya bilərsiz.Unutmayaq ki, hər şey öz vaxtında gözəldir.Gələcəkdəki şanslarımızı indi dəyərləndirməliyik.Çünki şans hazırlıqlı olaraq fürsətlərlə qarşılaşmaqdır. Gələcəkdəki fürsətlərimizə indidən hazırlaşmasaq onlar bizim üçün “chance” deyil, “repentance” olacaq.
4. Dördüncüsü, indidən gələcəyə baxın. Vizyon sahibi olun. Məsələn 5 il sonra həyatınız necə olsun? Həyatda tutduğunuz yer, qazandığınız qabiliyyətlər, yeni ünsiyyətlər, maddi imkanınız, əsərləriniz, sağlamlığınız və əlbəttə ətrafınızda sevdikləriniz. Canlı bir rəsm kimi xəyal edin. Həyəcanlandığızı, ürək döyüntülərinizin artdığını hiss edəcəksiniz. Bunlar gerçək ola bilər. Sizə düşən bu yolda hər gün ama hər gün nəsə etməkdir və təbii nə qədər çox şey istəyirsizsə bir o qədər çox şey. Röyaları gerçəkləşdirməyin yolu ilk növbədə onlardan oyanmaqdır. Və bilin ki, xoşbəxtliyin xəyalını onun yolundakı əziyyətlərdən üstün tutanlar gerçək xoşbəxtliyə layiq deyillər. İstədiyiniz, inandığınız və çalıdığınız qədər veriləcək. Buna əmin olun!

Müəllif: Qurbanov Yaqub

12. Şənbə günləri 2 saatınızı özünüzə həsr edin. Bu vaxt ərzində vaxtınızı necə təşkil etməyinizə və onu inkişaf etdirməyə baxın. Çox güman ki, siz bir çox yerdə vaxtınızı boşa keçirdiyinizi görəcəksiniz və biraz yaxşı təşkil etməklə daha yaxşı vaxtı idarə edə biləcəyinizi kəşf edəcəksiz.

13. Plan üçün “sakit vaxt” yaradın.

14. Lazımsız şeyləri atın getsin! Əgər bunu etməyə ürəyiniz yanınırsa, 90 gün saxlayın. 90 gün ərzində işlətmədinizsə, rahatlıqla bunları atın getsin.

15. İşdən evə getməmişdən qabaq bu 3 şeyi edin : 1) iş masasının üstün təmizləyin, 2)Sabahın nə edəcəyinizi planlaşdırın, 3) Bunları öz iş siyahınıza yazın . Sonra evə gedib, rahatlıqla dincələ bilərsiz.
16. Iş masasının üstün təmizləyin. Stolun üstündə çox şeyin olması sizin çox öyrənəcəyiniz (çox iş görəcəyiniz) anlamına gəlmir. Əksinə stress yaradır ki, çox şey etməliyəm heç nə edə bilmirəm.

17. Hər düşən topu götürmək sənin vəzifəndir? Bundan imtina etməyə çalış. Bu haqda fikirləş.

18. Başqalarının məsələlərin həll etməyə cəhd etmə! Ən yaxşısı başqalarına kömək et, məsələ həll etməyi öyrənsinlər.

19. İş masanı ön tərəfin qapıya sarı qoyma. İçəri girən səni görmürsə, səni narahat etmək ehtimalı azalır.

Mail, telefon
20. Daim emaili yoxlamağa həvəsin oyanır? Bunu etmə! Gündə bir və ya iki dəfə yoxlamaq adətən bəs edir. Maili yoxla, cavab ver və tapşırığının dalınca get. Email vərdiş halına keçmiş sapma ola bilər. Siz yəqin ki, 30 dəqiqədən bir mail qutusuna baxmırsız, yoxsa baxırsız ?

21. Telfonla danışanda ayağa dur. Alimlər müəyyən edib ki, beyin ayağa durmuş vəziyyətdə informasiyanı 5-20 % çox sürətlə emal edir. Thomas Jefferson, Ernest Hemingway, and Winston Churchill iş görəndə ayağa qalxardılar.

22. söhbətin qurtarmağın istəyirsən? Əgər qarşı tərəf çox danışırsa, onda nəzakətlə de: “dəstəyi qoymamışdan qabaq mən bir nöqtəni nəzərə çatırdmaq istərdim…” fikrini de və dəstəyi qoy.

Özünüzü təşkil edin …

23. Ağır yox, ağıllı işləyin. Səmərəsiz “ağır” işləmək sizə heç nə verməyəcək.

24. Ən vacib işi etməkdən başlayın. Asan işləri və ya sizə əyləncə kimi gələn işləri birinci etməkdən çəkinin.

25. Həmişə tez-tez özünüzə sual verin : Vaxtımı daha səmərəli necə istifadə edə bilərəm… Elə indi?

26. Təxirə salmaq istəyirsiz? Hədəflərinizi gündə 2 dəfə yazın. Onda sizin diqqətiniz vacib işləri etməyə daha çox cəmlənəcək.

27. Hər şeyi daha cəld edin. Yolda cəld yeriyin, emaili cəld yazın , telfonunuzu cəld yerə qoyun. Vaxt axtarın ki, harda saniyələr qazana bilərsiz və bu saniyələr yığılıb dəqiqələri təşkil edəcək.

28.Pareto prinsipinə görə 80% nəticələriniz fəaliyyətlərinizin 20% -dən gəlir. Daha səmərəli olmaq istəyirsən? Bu 20%-i tapın və bunlar üzərində profesyanallaşın.

29. Hər kəsin enerjisinin zirvə nöqtəyə çatdığı vaxtlar olur. Bəzilərində bu səhər, bəzilərində isə günortadan sonra və ya axşam olur. Yaradıcı və ya vacib işlərinizi bu vaxlar görün.

30. Özünüzü yoxlayın və vaxtınızı necə istifadə etdiyinizi kəşf edin. Vaxtınızı düzgün işlərə, yoxsa yanlış işlərə sərf edirsiz? Yaxşı bunları necə edirsiz? Ola bilər düzgün işi səhv və ya səhv işi düzgün edəsiniz. Düzgün işi düzgün etməyə diqqətinizi cəmləşdirin!

31.Qısa tapşırıqlar cədvəli düzəldin. Hardasa 5 dəqiqəyə bu tapşırıqları etmək mümkün olsun. Hardasa nəsə gözləyəndə bu müddət ərzində bu işləri görə bilərsiz.

32. Ümumi qayda: Əgər 5 dəqiqədən az vaxt aparacaqsa, indi edin.

33. 2 həftə ərzində çata biləcəyiniz hədəf seçin və yazın. Sonra diqqətinizi bu hədəfə çatmağa cəmləşdirin.

34. Oxşar işləri qruplaşdırın və arda-arda edin. Bu vəziyyətdə sizə lazım olan bütün materyallar əliniz altında olur və siz qiymətli vaxtınızı bunları ayrı-ayrılıqda etməyə itirmirsiz.

35. Bir işi qurtaranda Özünüzü mükafatlandırın! Bu sizə digər işləri görməkdə stimul olacaq.

Özünüzə vaxt ayırın.

36. İstirahət edin! İstirahət etsəz işləri daha tez müddətə qurtaracasınız. Əgər siz yorulsanız, onda yavaş işləyəcək və əldən düşəcəksiniz. Öz qayğınıza qalın!

37. Öz sabahınızı əvvəlki gecədən başlayın! Dərs kitabların axşamdan hazırlayın, başmağınızı axşamdan silin hazır olsun və s.

38. Narahatçılıq vaxt və enerjinizin soyğunçusudur. Düzdür narahat olmaq təbiidir, amma siz narahat olmağa başlayanda, o işi etməyə başlamaqla bu vaxtı azalda bilərsiz.

39. Televizoru söndürün.
Istifadə olunan ədəbiyyat: “175 Ways to Get More Done in Less Time! by David Cottrell and Mark C.Layton”

1. Zamanının nəyə sərf olunduğunu bilmək hər zaman kömək edir. Yəni vaxtınızın hara getdiyini bilin.

2. Fikrini işi qurtarmaqdan çox onu başlamağa cəmlə. Bəzən bir işə başlamamış onun necə qurtaracağı haqqında fikirləşirik. Hələ bir başla sonrası yaxşı olacaq.

3.Hər gün gözlənilməz hadisə baş verə bilər. Bunları say! Və “əlavə vaxt” ayır. Bu işlərin digər günün qalan hissəsini tutmağa icazə vermiyin. Onları planlayın, onları edin və işinizə qayıdın.

4.Vərəq haqqında fikirləş. Vərəqə yazmaq qarışdırmağı və stresi azaldır. Hədəfləri, görüləcək işləri və hətta problemləri yazın.Vərəqə yazmaq vəziyyəti aydınlaşdırmağa kömək edir. Hər şeyi beyində etmək beynin işləmə gücünün zəifləməsinə səbəb olur. (yəni beyində eyni zamanda nə edəcəyin və nə etdiyin haqqında fikirləşirsən, hər şey qarışır bir-birinə heç nə alınmır.)

5. Etmək cədvəlini (to do list) A, B və C növbələrində kateqoryalaşdırın. “A” işləri sizin uğurunuz üçün son dərəcə zəruridir (kritikdir). “B” kateqoryası vacibdir, amma elə də kritik deyil. “C” kateqoryasında olan fəaliyyətləri vaxt olsaydı, etmək yaxşı olardı. “A” ilə başla və yolunu “C” yə gətir.

6. “Söhbət” sənədi hazırla . Kimdən nə soruşacağını hazırla, sonra tez bir zamanda soruş.

7.Bloknotdan istifadə etmək, ayrı-ayrı vərəqlərdən daha sərfəlidir. Sabah bugünə istinad etmək lazım ola bilər.

8. Yeni nəsə bir şey etməyə cəhd et.Məsələn organizer proqramından istifadə et.

9. Yalnız bir sistemdən istifadə et. Kağız rahatdırsa,ondan. Proqram rahatdırsa, ondan istifadə et.

10. Sürətli oxumağı öyrən.

Istifadə olunan ədəbiyyat: “175 Ways to Get More Done in Less Time! by David Cottrell and Mark C.Layton”

Bizim nə əldə etdiyimiz zamanımızı necə idarə etməyimizlə düz mütanisbdir. Zamanımızı düzgün idarə etmək üçün bəzi başqa prinsiplərə baxaq.
Pareto prinsipi
Pareto Italyan iqtisadçı, 80/20 qaydası var. Bu qayda əsasən biz işlərimizin 80% faydalı işlərimizi 20% vaxt ərzində edirik. Bu prinsipdən belə çıxır ki, nəticərimizin çoxu kiçik səylərimizdən alınır.

Vasitələr

Vaxtımızı düzgün idarə etmək üçün bir sıra vasitə və üsullara ehtiyacımız var. Bunları aşağıdakı kimi qruplaşdıra bilərik.

• time logs

Hər bir işə nə qədər vaxt sərf etdiyini bilmək üçün istifadə edilir. Bir daha həmin işi gördükdə nə qədər vaxt gedəcəyini bilmək, öz cədvəlimizi düzgün qurmağa kömək edəcək.

• Kalendar

Kalendar uzun müddət ərzində nə etmək lazım olduğunu bilmək üçün istifadə edilir. Kalendarda görüşləri, tədbirləri və s qeyd edirik.

• To do list

Bu təcili olaraq nə etmək lazım olduğun yazırsan. Etdikdən sonra listdən silirsən.

• Project Plan

Başqaları ilə işləyən zaman bizim vəzifələrimizi bilməyimizə kömək edir.
Həyat diaqramı
Biz nəyə çox vaxt ayıracağımızı bu diaqram vasitəsi ilə müəyyən edirik. Həyat diaqramın aşağıdakı kimi bölmələrə ayırmaq olar.

• Karyera

Bizim işimiz bizi qane edirmi? İşimizə nə qədər vaxt sərf edirik? Daha necə effektiv işləmək olar? Biz işimizdən razıyıq?

• Sağlamlıq

Sağlamlığımıza necə vaxt ayırırıq? Həkim müayinəsindən keçirik? Düzgün qidalar qəbul edirik? Sağlamlığımızdan razıyıq?

• Əlaqələr

Dostlarımıza vaxt ayırırıq? Qohumları, dostları yad edirik? Onlarla əlaqələr bizi qane edir?

• Pul

Lazım olan qədər pul qazanırıq? Pulumuzdan hər ay müəyyən qədər saxlaya bilirik? Qazandığımız miqdar pul bizi qane edir?

• Özün

Özümüzə necə vaxt ayırırq? İdman edirik? Özümüzü inkişaf etdirmək üçün nə edirik? Fərdi inkişaf haqqında kitablar oxuyuruq? Öyrəndiklərimizi istifadə edirik?

Bu kimi sullara cavab verərək həyatımızda hansı sahələrə diqqət yetirmək lazımdır tapırıq və o sahəyə biraz artıq vaxt sərf edirik.
Işlər
Biz günün müəyyən hissəsində daha çox enerjiyə malik oluruq. Bizim enerjimiz günortaya doğru azalır və axşama doğru artır. Enerjimizin pik nöqtəsi səhər vaxtları olur. Odur ki, enerjimizə görə işlərimizi planlaşdırmalıyıq.

8 a.m. – günorta; Oxumaq, analiz etmək, yeni şeylər öyrənmək, intelektual məsələlər və ya məsələ həll etmək, çətin işlər bu vaxt görülməlidir.
günorta – 4 p.m; Bu vaxt ərzində uzun-müddətli yaddaşı işlədən işlər görmək lazımdır. Yaradıcı işlər, prezentasiya hazırlamaq, training kursları, informasiyanın eməlı bu müddət ərzində görülməlidir.
1 p.m – 3 p.m; Bu müddət ərzində ağrılar (yorğunluq) yüksək həddə çatır. Bu vaxt həkimə, dəlləyə və ya hər hansı görüşə (iş görüşməsi yox) getmək ideal vaxtdır.
2:30 – 4 p.m; Bu vaxt enerji səviyyəsi ən aşağı vəziyyətə düşür. Bu vaxt görüşlərə (iş) getmək, məsələ həll etmək, hesablamalar aparmaq məsləhət deyil. Əvəzində yaradıcı işlərə üstünlük verməlisiz.
4 p.m – 9 p.m; Bu vaxt enerji səviyyəsi bərpa olunur, amma səhər ki kimi olmur. Ona görə bu vaxt təkrarlanan işlərə üstünlük vermək lazımdır. İdman etmək, sənəd doldurmaq, sənəd yoxlamaq, zəng vurmaq kimi işləri görmək lazımdır.
Şəxs formaları
Hər bir adam müəyyən şəxs formasına malikdir.Bu formaların hər hərəsinin öz üstünlyü var. Öz şəxs formamızı bilmək bizə daha effektiv işləməyə və zəif nöqtələrimizi tapmağa kömək edə bilər.

control - Əgər kontrol tipinə aidsinizsə, onda işin məsuliyyətini öz üzərinizizə götürməyi xoşluyursunuz. Eyni zamanda müxtəlif işləri görə bilirsiniz və bu işləri şəxsiyyətinizin gücü hesabına qurtarırsız.Tez qərar verirsiz, çox vaxt müzakirəsiz.

İdea person – Yeni yaxınlaşmalar sizi cəlb edir və yeni yollar tampağa çalışırsınız. Çox vaxt işləri yarımçıq qoyursunuz.

people - Başqalarının fikirləri sizin üçün vacibdir. Başqaların razı salmaq üçün çox vaxt sərf edirsiniz.

structure - Əgər bu tipə məxsussanız işləri tamamlamağı və həmçinin ehtiyatla planlamağı xoşluyursunuz. Vaxt idarə etmə vasitələrindən istifadə də və hər şeyi qeyd etməkdə yaxşısınız, amma bu həddindən çox vaxt apara bilər. Siz hər şeyin məntiqlə olmasın istəyirsiniz.
Yaxınlaşmalar
Vaxt yönümlü insanlar: Bu insanlar işin keyfiyyətindən çox işə sərf etdiyi vaxta fikir verirlər. Məsələn: Gecə saat 2-yə kimi oxudum, 5 saat vaxt sərf etdim. Amma nə əldə etdim,onu çox fikirləşmirlər.
İş yönümlü insanlar Bu insanlara maraqlı deyil nə qədər vaxt sərf olunub. Əsas nəticəyə baxırlar.

Aktive qulaq asmaq
Bəzən biz işlərimizdə qarşı tərəfin nə istədiyin başa düşmürük və səhv başa düşdüyümüz üçün işi səhv və vaxtında edə bilmirik. Buna görə hər hansı bir iş gördükdə,

1) diqqətlə qulaq asmaq ,

2) başa düşmədiyin yeri mütləq soruşmaq,

3) nə başa düşdüyünü başqa sözlə qarşı tərəfə bildirmək lazımdır.

“Yox” demə sənəti
Bizə elə gəlir ki, “HƏ” demək “Yox” deməkdən asandır. Və biz elə fikirləşir ki, “yox” desək kiminsə xətrinə dəyəcək, amma çox vaxt “hə” deməklə öz xətrimizə dəyir və vaxtımızı bizə lazım olmuyan işlərlə doldururuq.”yox” deməyi də bacarmaq lazımdır. Ona görə
1)Niyə “yox” dediyimizi bildirməliyik. Başa sal ki, iş cədvəlində çoxlu vacib işlər var.

2)Alternativ bir yol təklif etməliyik. Məsələn: Məsləhət görürəm ki, …

3)Dediklərimizi pozitiv deməliyik. “Bu mənim problem deyil.Mən heç nə edə bilmərəm ” Belə deməməliyik.”Mən sabaha kimi flan işi mütləq görməliyəm və ona görə sənə kömək etməyə vaxtım yoxdur.” belə olar.

Məndən bu qədər. İndi isə sizin fikirlərinizi bilmək mənə çox maraqlıdır.

Hər gün şikayətlənirəm. Vaxt yoxdur. Ətrafıma baxıram, təkcə mən deyiləm. Kimdən soruşuram deyir ki, vaxt yoxdur. Komputer arxasında oyun oynayan, tv yə baxan, msndə, facebookda saatlarını itirənlər hamısı deyir vaxt yoxdur. Doğrudan vaxt yoxdur? Yox, bəlkə ruslar demişkən “oxot” yoxdur? Yox, səhv edirəm vaxt yoxdur. Çünki vaxtımız o qədər mənasız işlərə gedir ki, vaxt necə olsun? Bizə lazım olmayan, heç bir xeyri olmayan “işlər” və nəticə: “Vaxt yoxdur, yoxsa mən …” Bəlkə də səhv edirəm? Səhv edirəm. Çünki, istək yoxdur, hərəkət başlamaq üçün iradə yoxdur. Vaxt var. Hamımızın 24 saatı var. Sabah nə olacağımız bugün ki, 24 saatı istifadədən çox aslıdır. Vaxtı düzgün idarə etmək isə bir qabiliyyətdir. Bu qabiliyyəti hamı öyrənə bilər. Bu haqda çoxlu kitablar, məqalələr və s var. Bir də vərdişlərimizə çox diqqət etməliyik. Bir məşhur söz yadıma düşdü: “Əvvəl biz vərdişlərimizi yaradırıq, sonra isə vərdişlərimiz bizi yaradır”. Vaxtı idarə etmək bir vərdiş halına keçəndən sonra isə qalanı çox asan olacaq. Düzdür hər şeyə yenə də vaxt olmayacaq. Amma indi etmək istədiklərimiz və “ vaxt yoxdur” bəhanəsi ilə etmədiklərimiz çox işə vaxt olacaq.

Vaxtı necə idarə etmək lazımdır? Necə az vaxta çox şeyə nail olmaq olar? Mən zamanı idarə etmək (time managment) haqqında bir neçə kitab oxudum, online kursa baxdım və audio kitablara qulaq asdım (hələ də oxuyur, qulaq asıram). Nəticə belədir ki, mümkün deyil hər şeyi edəsən. Amma mümkündür ki, ən vacibləri edəsən. Deməli belə zamanı idarə etmək üçün ən vacib qaydalar.
1. Gün ərzində görəcəyiniz işlərin siyahısın yazın (həftənin, ayın həmçinin)
Günə başlamadan öncə 5-10 dəqiqə vaxt ayırıb, bügün nə etmək lazımdır və ya vacibdir bunları yazmaq lazımdır. Sabahın planın bugün yatmağa gedəndə yazsaz lap yaxşı olar, çünki şüuraltı gecə yatdığınız müddətdə yazılmış planı necə daha tez etmək haqqında fikirləşir.
2. Ən vacibi yazdığınız işləri prioritetlərinə görə ayırmaqdır.
İşləri prioritetlərinə görə ayırmaq çox vacibdir. Elə işlər var ki, bunları bugün mütləq etmək lazımdır, sabaha qalsa artıq gec olacaq, bu işlərə A işləri deyirlər.Qayda belədir ki, əgər listə birdən çox A işi varsa, onda onları da sıralamaq vacibdir. Və ən vacib işi A1, ondan sonrakı işi A2 və s qeyd etmək lazımdır. İkinci lazım, amma vacib olmayan tapşırıqlar isə B kateqoryasına daxildir. Bu kateqoryaya daxil olan işləri isə görmək lazımdır, amma bugün görməsən sabah görməyin elə də ziyanı yoxdur. Bu işləri də eyni qaydada B1, B2 və s sıralayın. Üçüncü qrup işlər isə C işləri adlanır. C kateqoryasına daxil olan tapşırıqlar isə görmək yaxşıdır, amma bugün etməsən də olar, sabaha qalsa bir problemi heç yoxdur. Bu işlərə misal olaraq dostuna zəng etmək, qohumlara zəng və s göstərmək olar. C tapşırıqlarını da C1, C2 və s nizamlayın. 4-cü elə tapşırıqlar ola bilər ki, onu başqası da edə bilər. Bu tapşırıqları isə D kateqoryasına daxil edin və onu çalışın ki, siz də başqasına tapşırasız. Sonuncu kateqoryaya isə sizə heç bir xeyir verməyən işlər, hərəkətlər daxildir. Məsələn televizora baxmaq, chata girmək və s. Bu kateqoryaya isə elə hərəkətləri daxil edirsiz ki, onları etməyin sizə ziyanı faydasından çoxdur və onları etməməyə çalışırsız.
3. Qızıl qaydaya riayət edin
Qızıl qayda işləri prioritetlərinə görə görməkdir. Qayda belədir ki, A işin qurtarmamış B işinə keçməyin, B işin qurtarmamış C işinə keçməyin, A1 işin qurtarmamış A2 işinə keçməyin və s. Çox adam siyahı yazır və siyahı da nə asandır ordan başlayır. Elə mənim özümdə təzə təzə öyrənirəm, işləri prioritetlərinə görə görməyi. A1 işi çox vaxt çətin, vacib və sizin üçün çox əhəmiyyətli olan bir iş olur. Bunu etmək sizə digər işlərin hamısın etməkdən çox şey qazandıracaq. Qızıl qaydaya riayət etsəz, inanın fərqi özünüz görəcəksiniz.
İşinizdə möhkəm olun!